Osteopenia jest stanem związanym z obniżoną gęstością kości. Od osteoporozy odróżnia ją mniejsze nasilenie zaburzeń struktury kośćca. Wśród przyczyn niskiej gęstości kości wymienia się m.in. małą aktywność fizyczną oraz palenie tytoniu. Objawy osteopenii to: łamliwość kości i złamania w sytuacjach, w których Nie są zarezerwowane dla konkretnej grupy wiekowej, nie ma wybranej grupy ludzi, którzy bardziej/mniej są narażeni na skręcenia, zwichnięcia czy złamania. Pacjenci, często pytają jaka jest różnica pomiędzy skręceniem a zwichnięciem, jak rozpoznać te urazy i co należy zrobić. Sojusznikami dobrego wzroku jest również cynk, selen oraz miedź. Witamina B2 wspiera pracę układu nerwowego dziecka, bierze udział w metabolizmie żelaza, odpowiada za funkcjonowanie błon śluzowych i chroni kości (dzieci, które mają optymalne spożycie ryboflawiny, są mniej podatne na złamania kości). To dzięki tej witaminie Bardzo często powodem złamań oraz kontuzji są niesprzyjające warunki pogodowe. Dotyczy to w szczególności śliskich powierzchni, ośnieżonych lub pokrytych lodem. Podatność na kontuzję w przypadku osób starszych wynika z kilku czynników. Wraz z wiekiem organizm traci masę kostną. Tym samym kości stają się mniej wytrzymałe, a tym samym znacznie bardziej podatne na urazy Złamanie rozumiane jako przerwanie ciągłości kości, najczęściej występuje w wyniku urazowym, choć zdarzają się także złamania przeciążeniowe czy złamania wynikające z toczących się procesów chorobowych (np. osteoporoza). Przekroczenie wytrzymałości mechanicznej kości prowadzi do uszkodzenia tkanki kostnej, a także rozerwania okostnej i uszkodzeń w obrębie naczyń Wiesz już, że dzieci są bardzo podatne na wychłodzenie. Aby temu zapobiegać, możesz użyć koca, części garderoby lub folii termicznej, jednak musisz pamiętać by okrycie nie uciskało oparzonego miejsca. Podsumowanie. Oparzenia u dzieci są stosunkowo częstym zdarzeniem, które może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia dziecka. Prawda czy fałsz : Związki mineralne zawarte w tkance kostnej nadają jej elastyczność i sprężystość. Budowa kości nie zmienia się wraz z wiekiem Kości dzieci są mniej podatne na złamania, ponieważ zawierają więcej tkanki chrzęstnej Proces kostnienia szkieletu zachodzi przez całe życie człowieka g0tlhXF. Tkanka kostna jest w stanie ciągłego rozwoju. Praktycznie przez cały czas pewne ilości kości są wchłaniane przez organizm, aby być zastępowane przez nowe. Ilość wchłanianych i zastępowanych kości w młodym wieku powinna być mniej więcej taka sama. Oczywiście drugim warunkiem udanego procesu zastępowania kości jest pełne zdrowie. Jednak, gdy się starzejemy, proces ten ulega spowolnieniu, a nasze kości tracą strukturę i siłę. Każdy z nas z wiekiem doświadcza utraty gęstości kości. Na szczęście tempo tych zmian jak i nasilenie skutków można często poprawić dzięki wczesnej diagnozie i leczeniu. Lekarze oceniają gęstość kości za pomocą testu zwanego densytometrią kości. Co to jest densytometria? Densytometria to inna nazwa testu gęstości kości. Test można wykonać za pomocą promieni rentgenowskich, absorpcjometrii rentgenowskiej o podwójnej energii lub specjalnej tomografii komputerowej. Ten pomiar daje informację, czy występuje zmniejszona masa kostna. Gdy do tego dojdzie, kości są bardziej kruche i podatne na złamania. Badanie gęstości kości służy głównie do diagnozowania: osteopeniiosteoporozyprzyszłego ryzyka złamania. Czego dotyczy densytometria? Procedura testowa zazwyczaj pobiera dane o gęstość kości trzech kości: kręgosłupa, przedramienia i biodra. Inne, wykorzystujące do testowania nadgarstek, palce lub piętę, nie są tak dokładne ze względu na testowanie tylko jednego miejsca w kości. Dlaczego do diagnozowania gęstości kości nie używa się standardowych zdjęć rentgenowskich? Jeśli tradycyjne obrazowanie rentgenowskie wykazuje osłabione kości oznacza to, że osłabienie jest już zbyt zaawansowane, by można je było leczyć. Densytometria może wykryć zmniejszenie gęstości i siły kości na znacznie wcześniejszym etapie. Wtedy leczenie może jeszcze przynosić rezultaty. Co oznacza gęstość kości? Test gęstości mineralnej kości określa, jak bogate są kości w minerały: wapń i fosfor. Densytometria wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie o bardzo niskiej energii do pomiaru ilości tych minerałów w kościach. Im wyższą zawartość minerałów wskazuje badanie, tym gęstsze i mocniejsze są kości. Densytometria dla kobie po menopauzie Densytometria kości jest powszechnie stosowana do diagnozowania osteoporozy, która często dotyka kobiety po menopauzie. Co ciekawe, osteoporoza może również występować u mężczyzn. Osteoporoza to choroba, w której dochodzi do stopniowej utraty wapnia w kościach. Powoduje, że kości stają się cieńsze, bardziej kruche, bardziej podatne na złamania i trudno się zrastają. Badanie gęstości kości jest zalecane w przypadku: kobiet po menopauzie w wieku 60 lat lub starszych, u których występują czynniki ryzyka rozwoju osteoporozy,pacjentów z przebytym złamaniem szyjki kości udowej,kobiet po menopauzie, szczególnie jeśli są wysokie lub szczupłe,mężczyzn i kobiet z nadczynnością tarczycy,mężczyzn i kobiet, którzy przez dłuższy czas przyjmowali leki, o których wiadomo, że powodują utratę masy kostnej. Jak przygotować się do badania gęstości kości? Powstrzymaj się od przyjmowania suplementów wapnia przez co najmniej 24 godziny wcześniej, ponieważ mogą zaburzyć wyniki. Na badanie przyjdź w wygodnym ubraniu, które nie ma zamków błyskawicznych, pasków, sprzączek czy guzików wykonanych z metalu. Zdejmij biżuterię. Przed badaniem poinformuj technika, jeśli: w ostatnim czasie miałeś robione podobne badanie (przydatne będą informacje, kiedy były robione),jeśli przed badaniem tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego wstrzyknięto Ci kontrast,jeśli istnieje możliwość, że jesteś w ciąży. Dlaczego mogę potrzebować testu gęstości kości? Densytometria wykonywana jest głównie w celu wykrycia osteoporozy (słabych kości) i osteopenii (zmniejszonej masy kostnej). Wczesne leczenie pomaga zapobiegać złamaniom kości. Jest to szczególnie ważne u starszych osób, u których powikłania złamań kości związane z osteoporozą są często poważne. Im wcześniej można zdiagnozować osteoporozę, tym szybciej można rozpocząć jej leczenie, aby poprawić stan i zapobiec jego pogorszeniu. Używanie przemocy wobec słabszych to przejaw instynktu pierwotnego, charakterystycznego dla całej przyrody, której częścią jest również człowiek. Krzywdzenie dzieci jest formą tego instynktu, a problem jest tak stary jak ludzkość. Termin "dziecko krzywdzone" czy "dziecko maltretowane" (z ang. child abuse and neglect) jest stosunkowo nowy, wprowadzony dopiero w latach 60. ubiegłego wieku przez amerykańskiego pediatrę H. Kempego. Nastąpiło to w sto lat po opublikowanej przez profesora A. Tardieu pracy z zakresu medycyny sądowej dotyczącej skutków maltretowania dzieci. Zamierzona szkoda Według klasyfikacji ICD-10 zespoły maltretowania umieszczone są pod symbolem T74. Nie istnieje jedna, ogólnie przyjęta definicja zespołu dziecka krzywdzonego. Najtrafniej charakteryzuje zagadnienie lapidarne sformułowanie, iż jest to: "wyrządzanie krzywdy nie przez przypadek". Istnieje wiele form maltretowania dzieci, jak również szczególne postacie zespołu dziecka maltretowanego. Przemoc fizyczna - to każde nieprzypadkowe bicie, potrząsanie, oparzenia, zadzierzgnięcie, topienie, duszenie, które prowadzi do zranienia. Znęcanie się emocjonalne i psychiczne - to stałe upokarzanie, zwracanie uwagi, odrzucanie, terroryzowanie, straszenie, izolacja od rówieśników i członków rodziny, przekupstwo, obojętność. Ta forma krzywdzenia jest najczęściej fragmentem innego zespołu i dotyczy ok. 10 proc. wszystkich krzywdzonych dzieci. Jest ściśle związana z sytuacją socjoekonomiczną rodziny, a liczba dzieci krzywdzonych emocjonalnie jest większa w rodzinach biednych. Wykorzystywanie seksualne dziecka to wg WHO: włączanie dziecka w aktywność seksualną, której nie jest ono w stanie w pełni zrozumieć i udzielić na nią świadomej zgody i/lub na którą jest dojrzałe rozwojowo i nie może zgodzić się w ważny prawnie sposób i/lub która jest niezgodna z normami prawnymi lub obyczajowymi danego społeczeństwa. Z wykorzystywaniem seksualnym mamy do czynienia, gdy taka aktywność wystąpi pomiędzy dzieckiem a dorosłym lub dzieckiem a innym dzieckiem, jeśli te osoby ze względu na wiek bądź stopień rozwoju pozostają w relacji opieki, zależności, władzy. Celem wykorzystywania seksualnego jest zaspokojenie potrzeb innej osoby. Aktywność taka może dotyczyć: - namawiania lub zmuszania dziecka do angażowania się w prawnie zabronione czynności seksualne; - wykorzystywania dziecka do prostytucji lub innych prawnie zakazanych praktyk o charakterze seksualnym; - wykorzystywania dziecka do produkcji materiałów lub przedstawień o charakterze pornograficznym. Specjaliści zajmujący się tym trudnym zagadnieniem wymieniają jeszcze szczególne formy wykorzystywania seksualnego dzieci: ekshibicjonizm, dotykanie, podglądanie, zachęcanie do czynności seksualnych lub mówienia o seksie. W zależności od źródła i sposobu pozyskiwania danych częstość wykorzystywania seksualnego szacuje się na 7-30 proc. dla dziewcząt i 3-29 proc. dla chłopców. Zaniedbywanie dzieci to brak zabezpieczenia podstawowych potrzeb (jedzenie, ubranie, leczenie, opieka, nadzór). Według szacunków, aż 25 proc. dzieci jest zaniedbywanych, a wśród krzywdzonych 50 proc. Nas to nie dotyczy? Skoro problem dziecka maltretowanego jest tak stary jak ludzkość, a w medycynie wydaje się zupełnie nowy, to jaka jest jego skala i świadomość społeczna na ten temat? Dane epidemiologiczne są skąpe i bardzo różne. W większości krajów problem dotyczy 1-2 proc. dzieci, a śmiertelność wynosi 6-7 zgonów na 100 000 żywych urodzeń. Szacuje się, że w USA umiera rocznie ponad 4000 dzieci, natomiast w Polsce zespół dziecka maltretowanego wg ICD-10 rozpoznaje się tylko w 200 przypadkach rocznie (!), podczas gdy statystyki policyjne rejestrują ok. 60 000 sprawców użycia przemocy w rodzinie. Aby mówić o zespole dziecka maltretowanego, rozpoznawać przypadki, leczyć je, a przede wszystkim zapobiegać im, należy uświadomić sobie, że problem istnieje w każdym społeczeństwie. Ankieta uliczna przeprowadzona w USA ujawnia że 97 proc. pytanych ludzi odpowiedziało, iż zna problem. Taka sama ankieta przeprowadzona w Polsce to mniej niż 50 proc. odpowiedzi świadczących o znajomości zagadnienia zespołu dziecka krzywdzonego. W naszym ustawodawstwie każdy obywatel ma obowiązek społeczny powiadomienia prokuratury lub policji o fakcie krzywdzenia dzieci, natomiast lekarz pełniący funkcję publiczną ma obowiązek prawny. Przy zgłaszaniu faktu maltretowania dziecka musimy pokonać pokutujące w naszej mentalności fałszywe poglądy, takie jak: rodzic nie chce skrzywdzić dziecka; dzieci łatwo nabawiają się siniaków; dzieci upadają i łamią kości; dziecko krzywdzone zawsze woła o pomoc; nie donosić, bo można odpowiadać za pomówienie. Jak rozpoznać zespół dziecka maltretowanego? Wywiad Zwracamy uwagę na rozbieżność motywu konsultacji w stosunku do stanu klinicznego dziecka, np. dziecko wymiotuje, a rodzice podają, że "pewnie mu coś zaszkodziło". W badaniu natomiast stwierdzamy, że jest to niemowlę z objawami ciasnoty śródczaszkowej i zaburzeniami świadomości, np. wskutek nieprzypadkowego krwawienia do Bardzo istotny jest również czas, jaki upłynął od początku zdarzenia i zgłoszenia do lekarza - w zespole dziecka maltretowanego najczęściej jest on długi. Analizujemy okoliczności urazu, oceniając, czy rozwój psychofizyczny dziecka pozwala na wykonanie czynności, którą mu się przypisuje? Na przykład: noworodek spadł ze stołu, bo przewrócił się na brzuszek lub: dziecko, które nie chodzi jeszcze samodzielnie, weszło do gorącej wody. Rozmawiając z rodzicami dziecka maltretowanego dowiadujemy się, że było ono wielokrotnie hospitalizowane i to najczęściej w różnych szpitalach, rodzeństwo również ulegało wypadkom, zaś rodzina izolowana jest społecznie i obwinia wszystkich praktycznie o wszystko. Możemy zauważyć nieprawidłowy afekt rodziców, niewłaściwe relacje między małżonkami, objawy nadużywania alkoholu lub ślady przemocy wobec innych członków rodziny. Niebagatelna jest również analiza liczby ciąż w stosunku do żyjących dzieci. Ocena wyglądu i zachowania dziecka Skóra: oceniamy zabarwienie, blizny, wykwity, siniaki, ich lokalizację, kolor(y), wielkość, symetrię, kształt. Jeżeli to możliwe, wykonujemy dokumentację fotograficzną, jeśli nie - opisujemy bardzo dokładnie. Kolor siniaków ma kapitalne znaczenie dla określenia czasu ich powstania (niebieski na początku, a zielono-żółty ok. 7-10 doby). Zmiany na plecach, pośladkach, łydkach, symetryczne, często o geometrycznych kształtach nasuwają zawsze podejrzenie urazów nieprzypadkowych, czasem noszą nawet kontur przedmiotu, którym zostały zadane. Oparzenia: symetryczne typu "rękawiczki" czy "skarpetki" zawsze są wynikiem umyślnego zanurzenia w gorącej wodzie, bowiem dziecko samo oparzy tylko jedną kończynę, a ból ostrzeże go przed zanurzeniem drugiej. 75 proc. oparzeń nieprzypadkowych to oparzenia gorącymi płynami. Charakterystyczny kształt mają celowe oparzenia papierosem, urządzeniami elektrycznymi, a ich lokalizacja (głównie z tyłu) przeczy, aby dziecko oparzyło się samo. Jedna uwaga: zanim będziemy podejrzewać rodziców lub opiekunów dziecka o urazy nieprzypadkowe, musimy wykluczyć choroby, których obraz kliniczny może być podobny. Są to: zespół Ehlers-Danlos, małopłytkowość, fotodermatozy, acrodermatitis enteropatica, osutki polekowe, lichen sclerosis, pemfigoid, pęcherzyca, herpes, guzy tkanki chłonnej, plamy barwnikowe. Kości: nieprzypadkowe złamania to ok. 50 proc. wśród objawów maltretowanego dziecka. 80 proc. dotyczy dzieci poniżej 3 roku życia. Odwracając zagadnienie, 80-90 proc. złamań u dzieci do 2 roku życia to złamania nieprzypadkowe. Należy tu przytoczyć historyczną już pracę J. Caffeya pt."Liczne złamania kości długich u niemowląt z chronicznymi krwiakami podoponowymi", dzięki której do terminologii medycznej weszło określenie "zespół Caffeya". Praca wykazała nieprzypadkowy charakter zdawałoby się odległych urazów. Cechy charakterystyczne nasuwające podejrzenie złamań nieprzypadkowych: - złamania obustronne, na różnych poziomach, w ?różnym wieku" (tzn. świeże, w trakcie zrastania, zrośnięte), nieadekwatne do urazu; - złamania trzonów kręgów, mostka, tylnych żeber (nie łamią się nigdy podczas reanimacji!); - złamania kości czaszki (80 proc. złamań u dzieci poniżej 1 roku życia to urazy nieprzypadkowe); - obojczyk (powyżej 11 dnia życia); - palce w części dystalnej; - kość piszczelowa i udowa u niemowlęcia; - kość ramienna poniżej 3 roku życia. Najsłabszą częścią kości jest granica nasady z przynasadą, stąd przy pociąganiu, skręcaniu czy potrząsaniu urazy dotyczą tej okolicy. Przy podejrzeniu urazów nieprzypadkowych istnieje konieczność wykonania RTG całego kośćca w 2 projekcjach, aby wykluczyć inne, "nieme" klinicznie złamania. Trzeba jednak zwrócić uwagę na możliwość następujących schorzeń: osteogenesis imperfecta, choroba Albrichta i inne dysplazje kostne. Jama brzuszna: urazy przypadkowe dotyczą głównie śledziony i trzustki, natomiast nieprzypadkowe zazwyczaj jelit, prowadząc do perforacji i objawów ostrego brzucha. Głowa: poza wcześniej omówionymi złamaniami kości czaszki, należy wspomnieć o urazach, które powstają przy zadziałaniu energii kinetycznej, jak w szczególnej postaci dziecka maltretowanego, a mianowicie w zespole dziecka potrząsanego. Istniejące odrębności patofizjologiczne i anatomiczne między dziećmi a osobami dorosłymi sprawiają, iż pierwsza grupa jest bardziej podatna na występowanie urazów. Duży stosunek głowy do reszty ciała (głowa stanowi 12 proc. masy ciała), słabe mięśnie przykręgosłupowe, elastyczne więzadła w stadium rozwoju, płytkie, poziome powierzchnie stawowe niezwapniałych kręgów szyjnych, nieukończony proces mielinizacji istoty białej mózgowia, relatywnie szerokie przestrzenie podpajęczynówkowe oraz miękkie sklepienie czaszki czynią niemowlęta bardziej wrażliwymi na działanie sił typu shearing forces w mechanizmie przyspieszenie - opóźnienie. Głowa, z braku kontroli, ulega przyspieszeniom liniowym i kątowym, prowadzącym do uszkodzenia parenchymy i naczyń mózgowia. Siły przyspieszenie - opóźnienie, pojawiające się podczas energicznego potrząsania, powodują przerwanie żył mostowych, uchodzących do zatoki strzałkowej górnej opony twardej, co objawia się krwawieniem, zazwyczaj obustronnym, do przestrzeni podoponowej. Krwiaki podtwardówkowe lokalizują się głównie w okolicy ciemieniowo-potylicznej oraz w tylnej części szczeliny międzypólkulowej. Krwiaki podtwardówkowe dużych rozmiarów mogą przesuwać struktury mózgowia poza linię środkową, doprowadzając do zaburzeń świadomości, bądź przemieszczać międzymózgowie i pień mózgu, powodując śpiączkę lub zgon dziecka. Krótszy wymiar czaszkowo-kręgowy u niemowląt powoduje, że mały naddatek objętościowy (krwawienie, skrzep), rzędu 5 ml, podnosi wysoko ciśnienie śródczaszkowe. Czynnikiem powodującym uszkodzenie jest hipoksja. Ale uwaga: inną postacią doznanego urazu wewnątrzczaszkowego może być: stłuczenie mózgu, krwiak nadtwardówkowy, krwawienie podpajęczynówkowe, rozlane uszkodzenie aksonalne (słabo zmielinizowane aksony są bardziej podatne na rozciąganie), obrzęk mózgu. U 65-95 proc. dzieci występują krwotoki dosiatkówkowe. Inna przyczyna wystąpienia krwotoków dosiatkówkowych to: resuscytacja krążeniowo-oddechowa, natomiast u noworodków: następstwo porodu (do 40 proc. porodów), trombocytopenia, koagulopatia, białaczka; choroby infekcyjne CMV, HSV, podostre zapalenie wsierdzia, riketsjozy, ciężki przypadkowy uraz, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, wrodzone błędy metabolizmu, zatrucie tlenkiem węgla. Duże krwiaki w obrębie twarzy mogą być następstwem szarpania za włosy. Zespół braku przybierania na wadze: eufemizm ten w stosunku do dziecka maltretowanego oznacza po prostu głodzenie. Aż 50 proc. dzieci, które źle przybierają na wadze jest głodzonych. Zaniedbanie to jest rzadko zamierzone, najczęściej wynika z nieudolności czy niezdolności do opiekowania się dzieckiem. Dzieci głodzone nie mają odchyleń w badaniach laboratoryjnych, brak u nich chorób układowych czy błędów metabolicznych. W szpitalu bardzo szybko się poprawiają. Jeżeli dziecko jest długo głodzone, to zespołowi temu często towarzyszy upośledzenie umysłowe, jak również wtórne endokrynopatie z uszkodzeniem podwzgórza. Niektórzy autorzy uważają, iż zaniechanie karmienia piersią jest formą zaniedbywania dziecka. Reakcja dziecka W badaniu zwracamy również uwagę na reakcję dziecka i stan świadomości. Dzieci maltretowane są smutne, hipomimiczne, zrezygnowane, często onanizują się lub wykonują inne czynności stereotypowe. Czasami w odpowiedzi na jakikolwiek gwałtowny gest wykonują ruch zasłaniający głowę lub twarz. Długo trwający proceder maltretowania dziecka, zwłaszcza seksualnego, prowadzi do wytworzenia zespołu stresu pourazowego, który klinicznie jest podobny do zespołu nadpobudliwości z deficytem uwagi (ADHD). Stan świadomości dziecka od przymroczenia do głębokiej śpiączki może być efektem nieprzypadkowego urazu czaszkowo-mózgowego z krwawieniem i/lub obrzękiem mózgu lub wynika z działania leków nasennych, uspokajających, przeciwpadaczkowych lub narkotyków. Sytuacje takie mają miejsce w szczególnym przypadku zespołu dziecka maltretowanego, jakim jest zespół Münchausen per proxy (ZMPP). Rozróżnia się chorobę symulowaną i produkowaną. Choroba symulowana występuje wtedy, gdy rodzice opowiadają o nieistniejących objawach lub dodają różnych substancji do próbek moczu, kału itp. dostarczanych do badań laboratoryjnych. Choroba produkowana natomiast to rzeczywiste narażanie dziecka na niebezpieczeństwo poprzez podawanie drogą doustną lub dożylną substancji potencjalnie toksycznych oraz narażanie na potencjalnie szkodliwe zabiegi. Nie można oczywiście wykluczyć, że oba typy ZMPP występują równocześnie. Zatrważające są statystyki dotyczące obu typów zachowań, mianowicie 72-92 proc. tych procederów występuje również podczas hospitalizacji dziecka. Podejrzenie ZMPP należy powziąć wtedy, gdy różnicowanie diagnostyczne i nietypowy obraz kliniczny nie wydają się być medycznie uzasadnione. Sygnały mogące pomóc w rozpoznaniu ZMPP to: - obserwacja przewlekłej choroby o tak skomplikowanym przebiegu, że doświadczeni lekarze nie są w stanie postawić diagnozy; - lekarze są bardziej zmartwieni stanem dziecka niż matka; - objawy choroby zawsze występują w obecności matki, która odmawia rozstania się z dzieckiem; - matka często jest zaprzyjaźniona z personelem medycznym. Badania diagnostyczne niezbędne w rozpoznaniu zespołu dziecka maltretowanego: - badania radiologiczne (klasyczne TK, MR), - badania dodatkowe: płytki krwi, jonogram, toksyny, leki, badanie stolca, diagnostyka braku przyrostu masy ciała (TP, test metaboliczny). Smutna klasyfikacja Formy maltretowania: -przemoc fizyczna, -znęcanie się emocjonalne i psychiczne, -wykorzystywanie seksualne, -zaniedbywanie. Szczególne zespoły dziecka maltretowanego: -zespół bitego dziecka, -zespół potrząsanego dziecka, -zespół patologicznej nadopiekuńczości (Münchausen per proxy), -nadużycia seksualne, -maltretowanie dzieci przez dzieci. Zawiadomienie o dziejącej się krzywdzie Na obowiązek zawiadomienia odpowiednich organów o krzywdzie dziecka wskazują regulacje prawa karnego i cywilnego. Art. 304 par. 1 Kodeksu postępowania karnego nakłada na każdego obywatela społeczny obowiązek zawiadomienia prokuratora lub policji o przestępstwie. Zawiadomienie o przestępstwie należy złożyć w prokuraturze rejonowej tej dzielnicy bądź miejscowości, w której popełniono przestępstwo, lub w najbliższej komendzie policji w formie pisemnej lub ustnej, spisanej do protokołu przez funkcjonariusza policji. Nawet jeśli nie jesteśmy pewni, czy niepokojąca nas sytuacja ma znamiona przestępstwa, ale widzimy, że dziecku dzieje się krzywda, nie ma należytej opieki, uważamy, że jego sytuację należałoby poprawić lub zmienić - można złożyć do sądu opiekuńczego wniosek o wgląd w sytuację rodzinną dziecka. Jest to zgodne z art. 572 par. 1 który mówi, że "każdy, komu znane jest zdarzenie uzasadniające wszczęcie postępowania z urzędu, zobowiązany jest zawiadomić o nim sąd opiekuńczy". Wniosek o wgląd w sytuację rodzinną nie wymaga wielu formalności: wystarczy podać dane personalne rodziny, miejsce zamieszkania i fakty, które nas niepokoją. Takie zawiadomienie złożone lub przesłane do sądu zwolnione jest z opłat sądowych. Zdarza się, że sąd wzywa potem osobę, która zgłasza wniosek z prośbą o interwencję. Zaświadczenie lekarskie może stać się ewentualnym dowodem, równym tzw. zaświadczeniu obdukcyjnemu. Każdy lekarz powinien jednak pamiętać, że ustawa o zawodzie lekarza w art. 40 ust. 1 nakłada na niego obowiązek "zachowania w tajemnicy informacji związanej z pacjentem, a uzyskanych przy wykonywaniu zawodu", niezależnie od struktur organizacyjnych, w których lekarz wykonuje zawód. Naruszenie tajemnicy lekarskiej jest sankcjonowane art. 266 par. 1 Kodeksu karnego. Ustawa o zawodzie lekarza nie reguluje jednak w żaden sposób współdziałania lekarza z organami ścigania poprzez składanie powiadomienia o popełnieniu przestępstw. Źródło: materiały Jolanty Zmarzlik i Emiliany Piwnik na temat pomocy dziecku krzywdzonemu, opublikowane w biuletynie Fundacji Dzieci Niczyje. Lekarz nie jest bezsilny Prof. Anna Dobrzańska, konsultant krajowy ds. pediatrii: Lekarz ma obowiązek zgłoszenia faktu podejrzenia przestępstwa wobec dziecka. Takie zgłoszenie, podpisane przez ordynatora, jest przekazywane policji. Istnieje jednostka chorobowa: zespół dziecka maltretowanego (T 74), którą - jeśli zostanie stwierdzona - należy wpisać w kartę chorobową dziecka, ale samo wpisanie w kartę, bez zgłoszenia odpowiednim organom, nic nie daje. Zdarza się, że lekarz obawia się, iż zgłoszenie sprawy na policję oznacza dla niego jakieś nieprzyjemności, przesłuchania, ale nie może to jednak prowadzić do braku reakcji. Przecież lekarz jest w takiej sytuacji pierwszym obrońcą dziecka. Oczywiście zazwyczaj to są trudne sytuacje, rodzice tłumaczą takie rzeczy w przeróżny sposób. Każdy przypadek wymaga rozsądku i spokojnej oceny sytuacji. Jeśli dziecko ma szereg sińców na podudziach, to wiemy, że to może być normalne. Ale jeśli ma sińce na brzuchu czy plecach, to już jest podejrzane. A jeżeli coś jest podejrzane, należy to zgłosić, bo nigdy nie możemy mieć pewności, czy następnym razem nie skończy się to źle dla dziecka. Jeżeli rodzice chcą zabrać dziecko na własne żądanie, co może być dodatkową okolicznością wskazującą na brak współpracy z lekarzem i świadczyć o winie rodzica, staramy się maksymalnie opóźnić ten moment i jednocześnie zawiadomić sąd dla nieletnich właściwy dla danej jednostki (szpitala), prosząc o ograniczenie władzy rodzicielskiej, choćby na kilka godzin, by podjąć stosowne działania. W ciągu godziny lub dwóch odpowiedni dokument powinien trafić do szpitala, który się o niego zwraca. Ale nawet jeśli rodzice zdążą zabrać dziecko, to jeszcze nie wytrąca lekarzom argumentów z ręki i nie zabiera możliwości reagowania: mamy adres i wszystkie dane. Lekarz nie jest bezsilny. Takie dziecko koniecznie trzeba objąć nadzorem. Na terenie każdego szpitala jest specjalna komórka społeczno-prawna, będąca w kontakcie z właściwą jednostką pomocy społecznej. Zgłasza się tam prośbę o wywiad środowiskowy albo np. o wzmożenie opieki nad daną rodziną w celu dopilnowania, by dziecko było dobrze odżywane, miało podawane leki itd. W ślad za tym może też iść kontrola lekarska. Jeśli tylko lekarz chce zaopiekować się dzieckiem, w stosunku do którego podejrzewa zaniedbywanie lub wręcz krzywdzenie, naprawdę ma wiele możliwości działania. Zdrowe zakupy Gdy niebo jest szczelnie zasnute przez chmury, niedostatek słońca może negatywnie wpływać na zdrowie, szczególnie w przypadku najmłodszych. Niedobór witaminy D, której syntezę umożliwia słońce, obecnie jest uważany za istotny problem u dzieci, zwłaszcza poniżej 5 lat. Ilość przypadków krzywicy (zmiękczenia i deformacji kości) wzrasta. Istnieją również dowody na związek między „słoneczną witaminą” a innymi problemami zdrowotnymi, począwszy od alergii i egzemy, na autyzmie i chorobach psychicznych kończąc. Bardziej szokuje jednak to, że niedobór witaminy D może mieć związek z zespołem nagłej śmierci niemowląt (SIDS), jednej z głównych przyczyn zgonów maluchów poniżej 12 miesiąca życia. Witamina D2 czy D3? W aptekach jest dostępna zarówno witamina D2 (ergokalciferol), jak i D3 (cholekarciferol). Większość ekspertów jest zdania, że lepsza jest witamina D3, ponieważ: Jest bardziej naturalna, organizm potrafi syntetyzować ją pod wpływem słońca, w przypadku witaminy D2 nie jest w stanie tego zrobić. Wydaje się mniej toksyczna niż witamina D2. Ma silniejsze działanie, osiąga większe poziomy wzrostu stężenia we krwi. Jest także bardziej stabilna od D2. Przebadano ją na większej ilości prób w testach klinicznych. Słońce a SIDS W 2012 r. dwóch pediatrów-patologów z Wielkiej Brytanii odkryło, że istnieje związek między niedoborem witaminy D a znaczącą ilością zgonów z powodu śmierci łóżeczkowej oraz zgonów z przyczyn niewyjaśnionych. Wyniki uzyskane przez dr Irenę Scheimberg z London Royal Hospital w Whitechapel oraz dr Martę Cohen ze Szpitala Dziecięcego w Sheffield były rezultatem badań podjętych po tym, jak dr Scheimberg rozpoznała krzywicę wrodzoną u 4-miesięcznego dziecka, którego rodziców oskarżano o doprowadzenie do jego śmierci wskutek potrząsania nim. Chana Al-Alas i Rohan Wray zostali oczyszczeni z zarzutu zamordowania ich syna, Jaydena, ponieważ sędzia uznał, że złamania, które – jak podejrzewano – były objawem znęcania się, mogły być wynikiem ciężkiej krzywicy, na którą cierpiała również matka zmarłego chłopca. – Głęboki niedobór witaminy D sprawia, że kości niemowląt są ekstremalnie słabe i podatne na złamania nawet przy najmniejszym naprężeniu – wyjaśnia dr Scheimberg. Przypadek Jaydena sprawił, że zainteresowano się innymi przypadkami gwałtownej śmierci łóżeczkowej. Dr Scheimberg odkryła 30 wystąpień niezdiagnozowanego niedoboru witaminy D u dzieci zmarłych w samym tylko Londynie, przy czym w trzech sytuacjach deficyt ten był prawdziwą przyczyną zgonu. W tym samym czasie w Yorkshire, dr Cohen stwierdziła, że u 45 dzieci, które – jak się wydawało – zmarły z przyczyn naturalnych, niedobór witaminy D był umiarkowany do głębokiego, głównie w pierwszym roku życia. Witamina D w autyzmie Badanie przeprowadzone w Arabii Saudyjskiej dowiodło, że dzieci dotknięte autyzmem mają znacząco niższy poziom witaminy D we krwi niż dzieci zdrowe, a im niższy wskaźnik tej witaminy, tym wyższy wynik w skali oceny autyzmu dziecięcego. Badanie ujawniło również najbardziej prawdopodobny mechanizm powstawania tej zależności. Większość (70%) dzieci z autyzmem wykazywała zwiększony poziom przeciwciał w mózgu, który może zakłócać przekazywanie sygnału pomiędzy neuronami. To z kolei mogłoby wyzwalać objawy tej choroby u dzieci predysponowanych genetycznie. W badaniu tym stwierdzono, że im większy niedobór witaminy D, tym wyższe stężenie przeciwciał i cięższe objawy schorzenia. Obie lekarki opublikowały prace, wykazujące związek między niedoborem witaminy D a nagłą śmiercią łóżeczkową niemowląt. W badaniu dr Cohen, analizującym 41 przypadków post mortem, stwierdzono, że „istotny odsetek niemowląt i dzieci zmarłych nagle i niespodziewanieto dzieci z nieprawidłowym poziomem witaminy D we krwi”. Spośród 25 dzieci, które zmarły z przyczyn niewyjaśnionych, 76% miało niedobór witaminy D. Badanie dr Scheimberg, obejmujące 52 przypadki post mortem, wykazało, że „ciężka krzywica w połączeniu z głęboką hipokalemią (niskim stężeniem potasu we krwi) może być przyczyną nagłej śmierci niemowląt i małych dzieci”. W publikacji tej zawarto wniosek, że oznaczenie poziomu witaminy D może być istotnym czynnikiem, wskazującym przyczynę zgonów z przyczyn niewyjaśnionych. Wyniki tych badań są niepokojące, dlatego muszą być potwierdzone na większej próbie, jednak stanowią one ważny argument w podnoszonej teraz kwestii powszechnej suplementacji witaminy D u dzieci poniżej piątego roku życia. Obecnie zaleca się jej dodawanie do diety w tej grupie wiekowej (podobnie jak w przypadku osób starszych oraz kobiet w ciąży). Analizy wykazały, że 1/4 małych dzieci cierpi na niedobór tej substancji. Dane z brytyjskiego systemu opieki zdrowotnej wskazują, że liczba przypadków krzywicy w ciągu ostatnich 10 lat wzrosła ponad czterokrotnie. Maluchy spędzają więcej czasu w pomieszczeniach, a latem zaleca się unikanie słońca, aby zapobiec rakowi skóry, który – jak się uważa – jest wywoływany promieniowaniem ultrafioletowym. Niedobór witaminy D jest szkodliwy nie tylko dla kości. Badania potwierdzają, że jest on przyczyną wielu różnorakich problemów zdrowotnych. Nie tylko kości Bibliografia Pediatr Dev Pathol, 2013; 16: 292–300 Pediatr Dev Pathol, 2014 Jul 14; Epub ahead of print J Allergy Clin Immunol, 2012; 129: 865–7 Nutrition, 2014; 30: 1225–41 Int Arch Allergy Immunol, 2012; 157: 168–75 F1000Res, 2013; 2: 159 Lancet, 2001; 358: 1500–3 Arch Dis Child, 2008; 93: 512–7 Mayo Clin Proc, 2013; 88: 1378–87 J Hum Lact, 2013; 29: 163–70 Ostatnie badania przeprowadzone przez Australijczyków wykazują, że dzieci, mieszkające w rejonach o niedostatecznym nasłonecznieniu, a w konsekwencji narażone na niedobór witaminy D, są bardziej narażone na alergie pokarmowe i skórne – w porównaniu z dziećmi żyjącymi na obszarach nasłonecznionych. Prawdopodobieństwo wystąpienia alergii na orzeszki ziemne było sześć razy większe w rejonach mniej nasłonecznionych, natomiast alergii skórnej – dwukrotnie większe. W rejonach mniejszego nasłonecznienia, dwukrotnie większe było również prawdopodobieństwo wystąpienia alergii na jajka. W innym badaniu australijskim odkryto, że dzieci matek, które spożywały w czasie ciąży pokarmy bogate w witaminę D (jak jajka czy tłuste ryby) były znacząco mniej zagrożone wypryskiem alergicznym, astmą i katarem siennym. Istnieją także dowody, że niedobór witaminy D jest głównym czynnikiem ryzyka rozwoju astmy. Z niskim poziomem witaminy D w organizmie związane są ponadto zaburzenia psychiczne. Badanie przeprowadzone na Uniwersytecie Oregon Health & Science w Portland dowiodło, że dzieci z ciężkimi zaburzeniami psychiatrycznymi, w tym psychozami, miały mniejsze stężenie tej witaminy w organizmie, niż zdrowe maluchy. Ponadto 21% dzieci z ciężkimi objawami psychiatrycznymi miało niższy poziom tej substancji oficjalnie zalecanego podczas gdy problem ten dotyczył tylko 14% dzieci bez zaburzeń psychicznych. Chociaż te różnice nie miały żadnego statystycznego znaczenia, najsilniejszy związek wykazano pomiędzy niedoborem witaminy D a takimi zaburzeniami psychotycznymi, jak schizofrenia, co potwierdzają wcześniejsze doniesienia. Autorka badania, Keith Cheng, mówi, że rola witaminy D w utrzymywaniu prawidłowej pracy mózgu pozostaje nieznana, ale wiadomo, że receptory witaminy D znajdują się w rozmaitych komórkach tego narządu. – Nie wiadomo, co dokładnie się dzieje, kiedy te receptory nie są aktywne – mówi Cheng – ale wiemy, że nie znajdują się tam bez powodu. Witamina D w cukrzycy Inni naukowcy sugerują, że niedobór witaminy D zwiększa ryzyko cukrzycy. Badanie prowadzone przez ponad 30 lat 12 tys. dzieci w Finlandii wykazało, że dzieci regularnie przyjmujące suplementy z witaminą D są mniej zagrożone cukrzycą typu 1, podczas gdy te, u których podejrzewa się krzywicę, cierpią na cukrzycę typu 1 ponad trzykrotnie częściej. Z danych wynika, że dzieci regularnie otrzymujące 2000 witaminy D (tyle wynosi aktualnie zalecana dawka cierpią na cukrzycę o 80% rzadziej niż te, które przyjmują mniejsze dawki. Niedawno naukowcy ze Stockport w Wielkiej Brytanii zaprezentowali wyniki badań nad rolą suplementacji witaminy D u niemowląt w profilaktyce cukrzycy. Stwierdzili oni, że dzieci, które otrzymywały więcej witaminy D, były o 30% mniej zagrożone cukrzycą w przyszłości niż dzieci, które nie przyjmowały tej substancji. Memory Bank 120401a - Crepuscular Rays from Karen Abad on Vimeo. Słońce - na zdrowie! Przytoczone badania wskazują, że witamina D chroni przed wieloma różnymi chorobami, w tym nowotworami, chorobami serca, a nawet zgonem. Pojawia się jednak pytanie: ile należy jej zażywać, aby odczuć dobroczynne skutki tej praktyki? Jak wiadomo, najlepszym źródłem witaminy D jest słońce, ponieważ powstaje ona w skórze pod wpływem promieni słonecznych. Ekspozycja na światło słoneczne nie jest jednak zalecana dzieciom poniżej szóstego miesiąca. Ponadto wiele dzieci nie spędza na powietrzu tyle czasu, aby wyprodukować dostateczną ilość tej witaminy, szczególnie zimą. Obecnie w Wielkiej Brytanii zaleca się podawanie 280-340 witaminy D dzieciom poniżej piątego roku życia oraz 400 kobietom ciężarnym i karmiącym. Jednak zdaniem niektórych ekspertów, Mike’a Fischera z Vitamin D Association, ilość ta naraża na niedobór dzieci poniżej szóstego miesiąca. Niemowlętom karmionym sztucznie podaje się wystarczającą ilość witaminy D, ponieważ mleko modyfikowane jest wzbogacone o 400 tej witaminy w wersji L lub D. Z kolei te karmione naturalnie nie otrzymują z mlekiem matki dostatecznej ilości tej substancji. Badanie, w którym oznaczono stężenie witaminy D u dzieci karmionych wyłącznie piersią i nieotrzymujących suplementów z witaminą D,wykazało, że aż 45% z nich było zagrożonych krzywicą. Z tego względu, Vitamin D Association radzi, aby wszystkie dzieci karmione piersią otrzymywały krople z witaminą D3 (do kupienia w aptekach). Suplementację należy rozpocząć w pierwszych tygodniach życia. Alternatywnie witaminę D w wysokich dawkach może przyjmować matka karmiąca piersią. Aby w pokarmie znalazła się jej wystarczająca ilość, kobieta powinna jednak zażywać dawkę 15-krotnie większą niż aktualnie zalecana (400 dziennie)14. Z tej racji, wielu ekspertów, w tym Bruce Hollis – profesor pediatrii na Medical University of South Carolina (USA) – oraz organizacje, takie jak Vitamin D Council, zalecają kobietom ciężarnym i karmiącym witaminę D w dawce 4000-6000 dziennie. Porcja dla dzieci karmionych sztucznie oraz tych powyżej 6 miesiąca również jest prawdopodobnie zbyt niska. Vitamin D Council sugeruje podawanie niemowlętom codziennie do 1000 witaminy D, natomiast starszym dzieciom i nastolatkom 1000 na dobę na każde 11 kg masy ciała. Chociaż indywidualne zapotrzebowanie może być różne, niniejsze zalecenia pomagają nie tylko zapobiegać niedoborom witaminy D, ale też zwalczać zaburzenia spowodowane jej niedoborem. Autor publikacji: grupa aAparat ruchu...Imię i nazwiskoPoniższy test składa się z 18 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź. ...Za rozwiązanie całego testu możesz otrzymać maksymalnie 32 punkty. Klasa1. Wpisz rodzaj kości przedstawionej na ilustracji i wybierz jej charakterystyczną cechę. (0–1). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .A. Długość i szerokość przekraczają jej grubość B. Mają nieregularny Długość, szerokość i grubość mają Długość przekracza grubość i Uzupełnij zdania, korzystając z podanych wyrazów.(0–3)krótkie, ramienna, różnokształtne, płaskieKości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . , np. kręgi, mają wyrostki służące do przytrzymywania długie, np. kość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . , umożliwiają poruszanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . , np. kości nadgarstka, są odporne na Obok zdań zawierających prawdziwe informacje dotyczące budowy kości wpisz literę P, a obok zawierających fałszywe informacje – literę F. (0–4)Związki mineralne zawarte w tkance kostnej nadają jej elastyczność i sprężystość. . . . .Budowa kości nie zmienia się wraz z wiekiem. . . . .Kości dzieci są mniej podatne na złamania, ponieważ zawierają więcej tkanki chrzęstnej. . . . .Proces kostnienia szkieletu zachodzi przez całe życie człowieka. . . . . 4. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1)Sztywność i twardość kości zapewniająA. związki wapnia i fosforu. C. komórki szpik czerwony i Na ilustracji przedstawiono budowę wewnętrzną kości dziecka. Wpisz nazwę elementu budowy kości oznaczonego na ilustracji literą x i podaj jego rolę. (0–2)x – . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ..6. Przyporządkuj nazwy elementów budowy kości odpowiadającym im opisom. (0–3)A. okostna . . . .B. istota zbita. . . .C. tkanka chrzęstna. . . .1. Chroni nasady kości przed Gromadzi Zbudowana jest z blaszek kostnych tworzących kanały dla nerwów i naczyń Zawiera komórki kościotwórcze, odbudowujące kość po Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1)W szkielecie kończyny górnej oraz jej obręczy kość płaska toA. kość kość Uzupełnij tabelę. (0–4)Element układu szkieletowego Rolałączy kończynę górnąz kręgosłupemochrania płuca i sercekręgosłup czaszka 9. Podkreśl nazwy kości mózgoczaszki. (0–2)czołowa, szczęka, klinowa, ciemieniowa, skroniowa, nosowa, potyliczna, jarzmowa10. Rozpoznaj i wpisz nazwę opisanej struktury. (0–1)Przestrzenie wypełnione powietrzem znajdujące się w niektórych kościach czaszki wpływają na barwę głosu.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11. Podkreśl nazwę odcinka kręgosłupa zbudowanego z 12 kręgów. (0–1)A. Krzyżowy. B. Piersiowy. C. Lędźwiowy. D. Zaznacz zestaw, który zawiera prawidłowe opisy elementów budowy kręgu przedstawionego na ilustracji. (0–1)A. 1– wyrostki stawowe, 2 – łuk kręgu,3 – wyrostek kolczysty, 4 – trzon 1 – trzon kręgu, 2 – łuk kręgu, 3 – wyrostki stawowe, 4 – wyrostek 1 – łuk kręgu, 2 – trzon kręgu, 3 – wyrostki stawowe, 4 – wyrostek 1 – wyrostki stawowe, 2 – wyrostek kolczysty, 3 – łuk kręgu, 4 – trzon kręgu. 13. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1)Wielkość klatki piersiowej może się zmieniaćdzięki obecnościA. chrząstek. B. żeber żeber Zależnie od sposobu połączenia z mostkiem żebra dzielą się na prawdziwe, rzekome i wolne. Wyjaśnij, w jaki sposób łączą się z mostkiem żebra rzekome. (0–1). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1)Obręcz miedniczną tworząA. kość udowa połączona z kością kość krzyżowa zrośnięta z kością udową. C. zrośnięte ze sobą kości biodrowa z kości miedniczne zrośnięte z kością Podkreśl zdanie, które opisuje staw kulisty. (0–1)A. Główka ma kształt kuli, a panewka jest Łączy pierwsze dwa kręgi Pozwala na wykonywanie ruchów tylko w jednej Uniemożliwia ruch kości we wszystkich Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1) W wykonywaniu ruchów głowy uczestnicząA. mięśnie szyi, staw obrotowy i kręgi szyjne. B. mięśnie głowy, staw kulisty i mięśnie szyi, staw kulisty i kręgi mięśnie grzbietu, staw obrotowy i Podkreśl zdania, które opisują zmiany zachodzące podczas zginania kończyny górnej. (0–3)A. Mięsień dwugłowy ramienia kurczy Brzusiec zginacza kurczy się, a ścięgnopociąga za sobą Mięsień trójgłowy ramienia kurczy Brzusiec prostownika kurczy się, a ścięgno pociąga za sobą kości. E. Staw łokciowy umożliwia ruch kości ramiennej i kości przedramienia w jednej bAparat ruchu...Imię i nazwiskoPoniższy test składa się z 18 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź. ...Za rozwiązanie całego testu możesz otrzymać maksymalnie 32 punkty. Klasa1. Wpisz rodzaj kości przedstawionej na ilustracji i wybierz jej charakterystyczną cechę. (0–1). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Długość i szerokość przekraczają jej Mają nieregularny Długość, szerokość i grubość mają podobne Długość przekracza grubość i Uzupełnij zdania, korzystając z podanych wyrazów. (0–3)długie, nadgarstka, kręgi, płaskieKości różnokształtne, np. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . , mają wyrostki służące do przytrzymywania mięśni. Kości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . , np. kość ramienna, umożliwiają poruszanie ręką. Kości krótkie, np. kości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . , są odporne na Obok zdań zawierających prawdziwe informacje dotyczące budowy kości wpisz literę P, a obok zawierających fałszywe informacje – literę F.(0–4)Związki mineralne zawarte w tkance kostnej nadają jej sztywność i twardość. . . . .Budowa kości zmienia się wraz z czasem stają się one bardziej kruche. . . . .Kości dorosłych są bardziej podatne na złamanie, ponieważ zawierają więcej tkanki chrzęstnej niż kostnej. . . . .Kostnienie polega na zastępowaniu tkanki chrzęstnej tkanką kostną. . . . . 4. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1)Sprężystość i odporność kości na odkształcenia zapewniają jejA. związki wapnia i komórki szpik czerwony i Na ilustracji przedstawiono budowę wewnętrzną kości dziecka. Wpisz nazwę elementu budowy kości oznaczonego na ilustracji literą x i podaj jego rolę. (0–2)x – . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6. Przyporządkuj nazwy elementów budowy kości ich charakterystykom. (0–3)A. szpik kostny . . . .B. tkanka chrzęstna . . . .C. istota zbita . . . .1. Chroni nasady kości przed Jest miejscem wytwarzania komórek Umożliwia przyrost kości na Zawiera blaszki kostne tworzące kanały dla Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1)W szkielecie kończyny górnej i jej obręczy kość płaska toA. obojczyk. B. kość łokciowa. D. kość Uzupełnij tabelę. (0–4)Element układu szkieletowego Rolaobręcz barkowa klatka piersiowa pozwala utrzymać pionową postawę ciałaochrania mózg9. Podkreśl nazwy kości trzewioczaszki. (0–2)czołowa, szczęka, żuchwa, ciemieniowa,skroniowa, nosowa, potyliczna, jarzmowa10. Rozpoznaj i wpisz nazwę opisanej struktury.(0–1)Znajdujące się w niektórych kościach czaszki przestrzenie wypełnione powietrzem biorą udział w ogrzewaniu i nawilżaniu powietrza wdychanego przez nos.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11. Zaznacz odcinek kręgosłupa zbudowany z 7 kręgów. (0–1)A. Krzyżowy. B. Piersiowy. C. Lędźwiowy. D. Zaznacz zestaw, który prawidłowo opisuje budowę kręgu przedstawionego na ilustracji. (0–1)A. 1 – łuk kręgu, 2 – trzon kręgu, 3 – wyrostki stawowe, 4 – wyrostek 1 – wyrostki stawowe, 2 – łuk kręgu,3 – wyrostek kolczysty, 4 – trzon 1 – trzon kręgu, 2 – łuk kręgu, 3 – wyrostki stawowe, 4 – wyrostek 1 – wyrostek kolczysty, 2 – wyrostki stawowe, 3 – łuk kręgu, 4 – trzon kręgu. 13. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1)Wykonywanie wdechów i wydechów umożliwiają obecne w klatce piersiowejA. chrząstki. B. żebra żebra Zależnie od sposobu połączenia z mostkiem żebra dzielą się na prawdziwe, rzekome i wolne. Wyjaśnij, w jaki sposób z mostkiem łączą się żebra prawdziwe. (0–1). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1)Obręcz miedniczną tworząA. kość udowa połączona z kością miedniczną. B. kości miedniczne zrośnięte z kością krzyżową. C. kość krzyżowa zrośnięta z kością zrośnięte ze sobą kości biodrowa z Podkreśl zdanie, które opisuje staw kulisty. (0–1)A. Panewka ma kształt kuli, a główka kości jest Łączy pierwsze dwa kręgi kręgosłupa. C. Umożliwia ruch kości we wszystkich Pozwala na wykonywanie ruchów tylko w jednej Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0–1)W wykonywaniu ruchów głowy uczestniczą A. mięśnie grzbietu, staw obrotowy, łopatki. B. mięśnie szyi, staw kulisty, kręgi mięśnie głowy, staw kulisty, mięśnie szyi, staw obrotowy, kręgi Podkreśl trzy zdania opisujące proces prostowania kończyny górnej. (0–3)A. Brzusiec mięśnia trójgłowego kurczy się, a ścięgno pociąga za sobą Mięsień dwugłowy ramienia kurczy się. C. Zginacz rozluźnia Staw łokciowy powoduje ruch kości ramiennej i kości przedramienia w jednej Brzusiec zginacza kurczy się. F. Triceps rozkurcza się. Minerały i witaminy najlepsze dla twoich zębów – czym grożą ich niedobory? Zdrowa, różnorodna dieta to jeden z fundamentów mocnych zębów. Jakich minerałów i witamin nie powinno zabraknąć w naszej diecie, aby cieszyć się atrakcyjnym uśmiechem jak najdłużej? Wapń Odpowiednia kombinacja składników mineralnych wzmocni zęby. Jednym z kluczowych jest wapń, minerał, który w 99 proc. zmagazynowany jest w naszych kościach i zębach. W zębach wapń występuje jako „hydroksyapatyt”, składający się zarówno z wapnia, jak i fosforanu. Stanowi on rodzaj rusztowania zapewniającego wytrzymałość mechaniczną kościom i zębom. – Wapń i fosfor są podstawowym materiałem budulcowym naszych kości i zapewniają charakterystyczną twardą strukturę zębom. Wapń, zresztą podobnie jak fosfor, nie jest wytwarzany w organizmie i dlatego jego ilość zależy ściśle od naszej diety – wyjaśnia lek. stom. Marcin Kopeć z gabinetu Stankowscy & Białach Stomatologia w Poznaniu. Najlepszym źródłem wapnia są produkty mleczne np. mleko, sery, jogurty, ale też migdały, sardynki, szpinak, brokuły czy zielona fasolka. Zaleca się, aby dzienne spożycie dla osób dorosłych wynosiło 1000mg wapnia, w okresie intensywnego wzrastania u dzieci i młodzieży zalecana ilość to 800 – 1200 mg/dzień. Czym grozi niedobór? Hipokalcemią, czyli niedoborem wapnia w organizmie, co będzie miało negatywne skutki przede wszystkim dla struktur kostnych. W efekcie grozi nam osteoporoza (stan chorobowy, w którym kości stają się kruche i podatne na złamania) lub osteopenia (charakteryzuje się zmniejszeniem gęstości kości, co może prowadzić do rozwoju osteoporozy). Niedobór wapnia (z fosforem) może skutkować osłabieniem zębów, ich ruchomością oraz przedwczesną utratą, mniejszą wytrzymałością kości szczęki, a także ciężkimi chorobami przyzębia. Niedobory wapnia w diecie mogą występować u osób w podeszłym wieku, kobiet po menopauzie, niemiesiączkujących, wegan, osób z nietolerancją laktozy lub alergią na mleko krowie. Witamina D Niezbędna dla prawidłowego wchłaniania wapnia i fosforu z przewodu pokarmowego, a co za tym pełni kluczową rolę w mineralizacji zębów rozwoju szkliwa. Witamina D jest również prekursorem powstawania peptydów przeciwbakteryjnych, które pomagają kontrolować bakterie odpowiedzialne za próchnicę czy choroby dziąseł, w ten sposób wspomagając naturalne mechanizmy obronne w jamie ustnej. Witaminę D organizm może wytwarzać sam poprzez ekspozycję na promienie słoneczne. W innym wypadku musimy ją suplementować lub dostarczać z pożywieniem. Wit. D znajdziemy w tłustych morskich rybach łososiu, makreli, żółtkach jajek, wątróbce lub pełnotłustych produktach mlecznych. Czym grozi niedobór? – Braki witaminy D, która jest naturalnym silnym „antybiotykiem” mogą skutkować słabszą odpornością i większą ilością infekcji, również jamy ustnej – wyjaśnia stomatolog. Symptomem niedoboru może być niedorozwój szkliwa i zębiny, opóźnione wyrzynanie się zębów oraz ich wypadanie, większa skłonność do próchnicy zębów oraz choroby dziąseł. Niedobory w diecie mogą występować poprzez choroby nerek lub dietę wegańską. Magnez Magnez pomaga regulować poziom wapnia, przyczynia się do prawidłowego rozwoju szkliwa oraz wzmacnia zęby, redukując problem ubytków próchniczych. Bierze również udział w aktywacji witamin z grupy B i D. Ponadto jest to makroelement niezbędny do ponad 300 reakcji biochemicznych, które wspomagają nasze zdrowie i zapewniają prawidłową pracę układu odpornościowego. Dzięki temu nasz organizm jest mniej narażony na rozwój stanów zapalnych dziąseł. Najlepsze źródła magnezu to pestki dyni, surowe kakao, otręby pszenne, płatki owsiane, kasza gryczana, orzechy laskowe i banany. Czym grozi niedobór? Magnez to ważny składnik naszej diety, więc jego niedobór może powodować wiele zaburzeń ogólnoustrojowych zaburzeń rytmu serca, nagłych skurczów mięśni czy problemów z koncentracją. W obszarze jamy ustnej mogą wystąpić stany zapalne tkanki dziąseł i większa skłonność do chorób przyzębia. Żelazo Jego braki skutkujące anemią powodują, że do zębów nie jest dostarczana odpowiednia ilość składników odżywczych, stają się więc podatne na próchnicę i choroby dziąseł. Możemy mieć większą skłonność do owrzodzeń i schorzeń języka, ponieważ żelazo jest ważne dla zdrowia tkanki mięśniowej tego organu. Przy niedoborze żelaza, cynku, kwasu foliowego oraz wit. B12 spada nasza odporność, więc mogą nam również dokuczać afty. Najwięcej żelaza znajdziemy w podrobach takich jak wątróbka, ale także w tofu, burakach, białej fasoli, soczewicy oraz ciecierzycy. Czym grozi niedobór? Niedokrwistością (anemią), która jest jednym z najczęściej występujących niedoborów składników odżywczych. – W konsekwencji tego stanu może rozwinąć się zapalenie języka (łac. glossitis), inaczej zapalenie błony śluzowej języka, czego objawami są jego obrzęk, pieczenie i bolesność, zmiany w odczuwaniu smaku oraz zmiana ubarwienia – język staje się blady lub ciemnoczerwony – mówi stomatolog. Cynk Cynk jest kluczowym składnikiem dla dobrej odporności i prawidłowego gojenia się ran, ale także dla utrzymania zdrowia jamy ustnej. Mimo że nie wzmacnia szkliwa w takim stopniu jak fluor, to jest pomocny przy mineralizacji zębów. Zapobiega rozwojowi bakterii oraz tworzeniu się płytki nazębnej, w efekcie zmniejsza ryzyko próchnicy, stanów zapalnych dziąseł i paradontozy. Stosuje się go również w leczeniu zmian błon śluzowych. Przykład? Używanie past do zębów (z cytrynianem cynku lub chlorkiem cynku) lub płukanek, a nawet gum do żucia zawierających jony cynku chroni dziąsła i redukuje problem nieświeżego oddech. Dlaczego? – Jony cynku wchodzą w reakcję z tzw. lotnymi związkami siarki, które najczęściej odpowiadają za przykry zapach z ust i eliminują je – wyjaśnia dr Kopeć. Według jednego z badań dzięki cynkowi możliwe jest ograniczenie ilości lotnych związków siarki w jamie ustnej aż o 45 proc. Dzienne spożycie cynku u dorosłej osoby powinno wynosić 8mg (kobiety) i 11mg (mężczyźni). Bogate w cynk są ostrygi, krewetki, wątróbka, wołowina, orzechy nerkowca, sezam, dziki ryż. Czym grozi niedobór? Niedobór cynku może powodować utratę smaku, suchość w jamie ustnej i podatność na choroby dziąseł. Wit. B12 Witamina B12 może się okazać naszym sprzymierzeńcem, jeśli mamy problem z aftami, czyli niewielkimi, ale uciążliwymi owrzodzeniami w jamie ustnej. Jedno z badań wykazało bowiem, że suplementacja tą witaminą może być pomocna w leczeniu i zapobieganiu aftowemu zapaleniu jamy ustnej, które może dotyczyć co czwartego z nas. Najlepsze źródła wit. B12 to produkty pochodzenia zwierzęcego, czyli mięso, ryby, mleko, jaja oraz sery. Czym grozi niedobór? Skłonnością do powstawania aft i innych owrzodzeń w jamie ustnej. Konsekwencją niedoboru wit. B12 (i/lub kwasu foliowego) może być również niedokrwistość megaloblastyczna, w której dochodzi do zaburzonego dojrzewania komórek krwi. Objawami tego rodzaju anemii w jamie ustnej będą zapalenie błony śluzowej języka, zapalenie jamy ustnej (rozległy stan zapalny śluzówki jamy ustnej i często warg), zapalenie kącików ust, upośledzenie zmysłu smaku, charakterystycznym objawem jest też wygładzenie języka (tzw. język Huntera). Na niedobór tej witaminy są narażeni wegetarianie, weganie, osoby w podeszłym wieku, osoby z chorobami jelit i żołądka, nadużywające alkoholu. Wit. C Witamina C jest szczególnie istotna dla dobrej kondycji naszych dziąseł. Bierze udział w tworzeniu i regeneracji tkanki łącznej, co ma znaczenie podczas infekcji tych tkanek oraz wzmacnia naczynia krwionośne, redukując problem krwawienia dziąseł. Wit. C szukajmy w owocach dzikiej róży, natce pietruszki, papryce, brokule, papai, czarnych porzeczkach oraz jarmużu. Czym grozi niedobór? – Braki tej witaminy mogą skutkować stanami zapalnymi dziąseł, dłuższym gojeniem się ran w jamie ustnej, a w najgorszym wypadku tzw. szkorbutem, ciężką chorobą objawiającą się infekcjami dziąseł, ich krwawieniem, osłabioną regeneracją zmian, ruchomością, a nawet utratą zębów – ostrzega ekspert. W grupie ryzyka niedoborów są osoby w podeszłym wieku, palacze, niemowlęta i dzieci, których głównym źródłem pokarmu jest mleko krowie, osoby z zaburzeniami wchłaniania. Jak wybrać dobry krem z filtrem do opalania i nie ryzykować? O tym, jak ważna jest ochrona przed słońcem, nikogo nie trzeba dziś chyba przekonywać. Dla nikogo zaskoczeniem nie powinno być… Henna do włosów – sposób na zdrową koloryzację włosów Henna do włosów staje się coraz popularniejszym sposobem na koloryzację włosów wśród włosomaniaczek. Na czym polega hennowanie włosów, jakie mamy… Poznaj 7 wakacyjnych kosmetyków do pielęgnacji i makijażu, których nie może zabraknąć w Twojej kosmetyczce Czekasz na urlop? Czujesz niepokój, czy wszystko zamkniesz przed wyjazdem, ale jednocześnie nie możesz doczekać się wymarzonych wakacji? W ferworze… Piękny i intensywny kolor na dłużej? Teraz to możliwe! Zatrzymaj kolor z nową serią LUMI Color Art Desirée! Piękny i intensywny kolor na dłużej? Teraz to możliwe! Nowa linia… Jak jeść lżej, a nadal smacznie? Lato w kuchni! #zdrowoismacznie Lato obfituje w sezonowe warzywa i owoce, które nie tylko dostarczają wartościowych witamin i mikroelementów, ale także doskonale smakują. Ponadto… Gęste i mocne w ciąży, rzadkie i cienkie po porodzie – jak radzić sobie ze zmianą kondycji włosów? #Ciąża może dawać różne symptomy: od mdłości, przez reakcje skórne czy wyczulone zmysły, aż po te bardziej pozytywne, na które… Tonizacja do zadań specjalnych Optymalne pH, anti-ageing i ukojenie. Jak wybrać odpowiedni tonik, wyjaśnia kosmetolog Tonizacja stanowi jeden z kluczowych elementów codziennego rytuału pielęgnacyjnego. Jej celem jest normalizacja pH skóry po myciu i demakijażu… ale… Moda i trend czy ponadczasowość? Poznaj 5 kroków do niezbędnej minimalistycznej garderoby Kolekcje kapsułowe to ponadczasowa koncepcja czy chwyt marketingowy? Spopularyzowane przez Donnę Karan kolekcje Capsule zostały zaadoptowane przez mistrzów zrównoważonego rozwoju,… Dla dzieci kupujemy kosmetyki ekologiczne, dla siebie nie – skąd ten paradoks? Gdy na świecie pojawia się dziecko, rodzice pragną dać mu to, co najlepsze. Wśród produktów w wyprawce muszą znaleźć się… Smaki, za którymi nie przepadałeś jako dziecko, a które pokochasz jako dorosły Dzieci zwykle nie lubią jeść tego, co zielone, co ma specyficzny zapach lub konsystencję. Wśród przedszkolaków ciężko znaleźć amatorów groszku,… 5 faktów o późnym macierzyństwie, które powinnaś znać Późne macierzyństwo, czyli jakie? Wiele kobiet zadaje sobie pytanie, gdzie leży ta granica. Średni wiek kobiet rodzących w Polsce co… Stabilność, lekkość i amortyzacja. ASICS wprowadza nową odsłonę butów biegowych GEL-KAYANO 29 Marka ASICS wprowadza na rynek nową odsłonę kultowych biegówek GEL-KAYANO 29. Celem japońskich designerów było stworzenia wysokiej jakości butów stabilizujących,…

czy kości dzieci są mniej podatne na złamania